İçişleri Bakanlığı, Ermeni Patriğinin seçilmesiyle ilgili talimatnamesinde, patrik adayı olmanın şartlarını ağırlaştırdı. Seçime bu talimatnameyle gidilirse Türkiye dışından bir din adamı patrik seçimi için aday olamayacak. Cumhuriyet tarihi boyunca görev yapan patriklerin ikisi Türkiye dışından gelmişti.

Türkiye Ermeni toplumu yaklaşık 10 yıldır yeni patriğini seçmeye çalışıyor. Son Patrik Mesop Mutafyan'ın rahatsızlanmasının ardından Ermeni Patrikhanesi, defalarda patrik seçimi yapmak için İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulundu ancak her başvuru sonrasında seçim yapılmasına izin verilmedi. Patrik Mesop Mutafyan'ın hayatını kaybetmesinin ardından seçim süreci yeniden başladı. Ermeni Patrikhanesi seçim yapılması için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'yla yaptığı görüşmelerin ardından süreci başlattı.

Ermeni patriğinin seçimi şimdiye kadar İçişleri Bakanlığı'nın yayımladığı bir talimatnameyle yapıyor. Aralık ayında yapılacak olan seçim için de Bakanlık 23 Eylül'de talimatname yayımladı. Talimatnamede, daha önceki seçimlerde uygulanmayan ve Ermeni kilisesi geleneklerinde yer almayan kısıtlayıcı bir maddeye yer verildi. Talimatname, patrik adayı olmak için "İstanbul Ermeni Patrikhanesi'ne mahsus episkoposlar sınıfına dahil olma" şartı koydu. Bu kısıtlamayla birlikte patrik adayı olabilecek ruhani sayısı 3'e inmiş oldu. Patrikhane, kısıtlamaya tepkili.

Patrik seçimi yapılana kadar Patrikhane'yi yönetecek isim olan Değabah (Patriklik Kaymakamı) Sahak Episkopos Maşalyan talimatnameye ilişkin yazılı bir değerlendirme yayınladı. "Bir sorun olduğu açık" diyen Maşalyan "Bu sorunlu konunun bir sonuca bağlanmasının tarihi sorumluluğunu tek başına üstlenmem söz konusu olamaz" diyerek Müteşebbis Heyet'e ve ilgili mercilere sorunun müzakere edilerek karara bağlanması çağrısında bulundu. Maşalyan özetle şunları söyledi,

“Talimatnamede saptanmış patrik adaylık şartlarının- her ne kadar 1863 Ermeni Nizamnamesi uyarınca belirlenmiş de olsa- bazı sıkıntılar içerdiğini de görmekteyiz. Daha önceki 1961, 1990 ve 1998 seçim talimatnamelerinde “babadan Türk” olan yurtdışı episkoposlarına sağlanan patrik seçilebilme olanağı mevcut Talimatnamede yer almamaktadır. Bu durum seçim ortamını fakirleştirecek ve halkımız daha geniş bir aday yelpazesiyle bir seçim yapabilme olanağından mahrum kalacaktır. Üstelik ruhban okulu olmayan ve çok sınırlı sayıda din adamı yetiştirebilen Patrikliğimizin gelecekte patrik adayı bulmakta büyük sıkıntı çekeceğini de göz önünde bulundurmak zorundayız. Talimatnamenin bu şekliyle şahsıma ve makama bağlı diğer episkoposlara seçimde haksız bir avantaj sağlama olasılığı vardır. Bir sorun olduğu açıktır. Hepimizin en uygun çözümü bulabilmek gibi tarihi bir yükümlülüğü olduğu da bir hakikattir. Bu sorunlu hususun değerlendirilerek bir sonuca bağlanmasının tarihi sorumluluğunu tek başıma üstlenmem söz konusu olamaz. İlgili mercilerimizle her düzeyde, özellikle Seçim Müteşebbis Heyetinde bu sorunun müzakere edilerek bir karara bağlanması gerekmektedir. Seçim sürecini yöneten Değabah olarak çıkacak sonucu saygıyla karşılayarak gerekli adımları atmayı taahhüt ediyorum”

Seçimler 11 Arallık'ta

Türkiye Ermeni toplumu patrik seçimini iki aşamalı bir seçim sistemiyle yapıyor. Patrik seçimi için Ermeni kilisesine bağlı cemaat üyeleri arasından delegeler seçiliyor. Ardından delegeler de patriği seçiyor. Aynı zamanda ruhaniler de kendi aralarından seçtikler delegelerle seçimlerde oy kullanıyor. Sivil delege sayısı, ruhani delege sayısından çok daha fazla.
Talimatnamede bir değişiklik yapılmazsa, 8 Aralık'ta kiliselere sandık kurularak delege seçimleri gerçekleşecek. Patrik seçiminin ise 11 Aralık'ta yapılması öngörülüyor. 18 yaşına gelmiş her cemaat mensubu hem seçimlerde oy kullanabiliyor hem de delege olabiliyor. Daha önceki seçimlerde ise delege olma yaşı 30'du.