İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı'nın sunduğu Ermeni Soykırımı yasa tasarısını onayladı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, "İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili olarak kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedefliyor", Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı "tarihsel gerçeklerin çarpıtılması" olarak nitelendirdi, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da “Yanıt verme gereği görmüyoruz” açıklamalarını yaptı.

İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar'ın Ermeni Soykırımı’nı tanıma önerisini, 28 Haziran Pazar günü oybirliğiyle onayladı. Haberi, Haaretz gazetesi duyurdu.

Sa'ar, Bakanlar Kurulu toplantısında, "Doğru olanı yapmak için asla geç değildir" dedi.

Kararın kesinleşmesi için tasarının, İsrail Parlamentosu Knesset’in onayına sunulması ve Parlamento tarafından kabul edilmesi gerekiyor.

İsrail basınına göre söz konusu girişim, “hâlihazırda gergin olan İsrail-Türkiye ilişkilerini daha da zorlayabilir”. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da daha önce Ermeni Soykırımı’nın tanınmasını öngören tasarıya destek verdiğini açıklamıştı.

Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, geçen hafta tasarıyı parlamentoya getireceğini duyurmuştu.

Karar metninde, İsrail'in "ahlaki ve tarihi görevi temelinde", Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında Ermeni halkına karşı işlenen soykırımı tanıdığı belirtildi. Ayrıca “olayların tarihi gerçekliğinin inkâr edilmesi, küçümsenmesi veya çarpıtılmasının kınanması” çağrısında bulunuldu.

Karar metni notlarında, soykırımın Nisan 1915'te İstanbul'da Ermeni aydın ve liderlerinin tutuklanması, sürgün edilmesi ve öldürülmesiyle başladığı ifade edildi. Osmanlı yetkililerinin daha sonra Ermeni nüfusunu sistematik olarak hedef aldığı, zorunlu çalışmaya gönderilen erkekleri öldürdüğü ve kadınları, çocukları ve yaşlıları Suriye çölüne doğru ölüm yürüyüşlerine gönderdiği aktarıldı.

Metinde yaklaşık 1,5 milyon Ermeni’nin öldürüldüğü ve Anadolu'daki yüzyıllardır süregelen Ermeni kültürel ve tarihi mirasının da yok edildiği belirtildi. Bununla birlikte, “kapsamlı tarihi belgelere rağmen Ermeni Soykırımı’nın özellikle Türkiye tarafından organize bir inkâr kampanyasının konusu olmaya devam ettiği”ne yer veriliyor.

Tasarının yasalaşması için İsrail Parlamentosu'nda da kabul edilmesi gerekiyor.

Öte yandan tasarı, 1915 yılında Süryani (Sayfo) ve Pontus Rumlara uygulanan soykırımı ise kapsamıyor.

Türkiye: Kendi suçlarını örtbas etmeyi hedefliyor

Tasarı, hükümet tarafından onaylandıktan hemen sonra, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yaptı. Bakanlık, “Tüm dünyanın gözü önünde Filistin halkına yönelik sistematik zulüm uygulayan ve Uluslararası Adalet Divanı'nda Gazzelilere karşı soykırım işlemek suçundan yargılanmakta olan İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili olarak kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedeflenmektedir” dedi.

Açıklamanın devamında şu ifadeler kullanıldı: “Hukuki ve tarihi gerçekleri yok addeden bu kötü niyetli girişim, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde Filistinlilere karşı işlenen suçlarla bağlantılı olarak yürütülen soruşturma kapsamında haklarında tutuklama emri bulunan Netanyahu ve suç ortaklarının içinde bulunduğu sıkışmışlığı gözler önüne sermektedir.

Türkiye, İsrail'in bölgedeki genişlemeci ve istikrarsızlaştırıcı politikalarının son bulması ve Netanyahu hükümetinin Filistin halkı başta olmak üzere sivillere karşı işlediği suçlardan dolayı hukuk önünde hesap vermesi için kararlılıkla çalışmaya devam edecektir.”

Azerbaycan’dan ‘tarihsel gerçeklerin çarpıtılması’ yorumu

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da açıklama yaparak, kararı "ciddi bir endişe kaynağı" ve "tarihsel gerçeklerin çarpıtılması" olarak nitelendirdi. Bakanlık, "karmaşık tarihi bir mesele"nin siyasi kazanç için kullanıldğını belirtti.

Ermenistan: Yanıt verme gereği görmüyoruz

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise "Yanıt verme gereği görmüyoruz. Çünkü Ermeni Soykırımı meselesinin araçsallaştırılması tartışmalarına dahil olmamanın, Ermenistan Cumhuriyeti'nin çıkarına olduğuna inanıyoruz" dedi.