1915 yılında, Elazığ’a bağlı Hartaberd (Kharberd veya Kharput olarak da bilinir), küçük ancak belirgin bir Süryani nüfusuna ev sahipliği yapıyordu. Sayıları birkaç binle ifade edilen Süryaniler, dilin, litürjinin ve yerel ticaretin gündelik yaşamı ve kimliği şekillendirdiği çok dilli ve çok inançlı bir dünyada yaşıyordu. Hartaberd Süryanilerinin hikâyesi, küçük toplulukların modernleşme sürecini nasıl deneyimlediğini ve 20.
800 Hristiyan’ın bağcılık ve zanaatla var ettiği Mahsarte’de bugüne tek bir Süryani aile kaldı. Sayfo sırasında kaçıp Deyrulzafaran’a sığınan, 1960’lara kadar toprağına geri dönmek için direnen ancak nihai göçle tamamen boşaltılan Mahsarte’de, asırlık Mor Gevargis Kilisesi’nin kapısını kilitli bırakmayan, o topraklardaki Hıristiyan varlığının son nefesi olan bir ailenin direnç öyküsüyle yazı dizimizi noktalıyoruz.
Mardin ve çevresinde boşaltılan Kusre, Mansuriye ve Bikeyre köylerinin tarihine ışık tutuyoruz. Bakımsızlıktan harap olan Mor Teodoros ve Meryem Ana kiliselerinin bulunduğu Kusre’den, camiye dönüştürülen 900 yıllık Mor Osyo Kilisesi’ne kadar, mülkiyet hakları elinden alınan, kilise taşları sökülen ve nüfusu tamamen yok edilen köylerin çarpıcı dökümü dosyamızın 10’uncu bölümünde. 
Yazı dizimizin dokuzuncu bölümünde, Batman’a bağlı Hasno d’Kifo (Hasankeyf) çevresinde tamamen boşaltılan ve insansızlaştırılan sekiz Süryani köyünün izini sürüyoruz. Sayfo’dan sonra bir daha eski sakinlerinin geri dönemediği, mal varlıklarının gasp edildiği ve yüzyıllık inanç merkezlerinin ahıra ya da konuta dönüştürüldüğü bu kadim yerleşim yerlerini ve yaşananları ele alıyoruz. 
TOP