2020 yılı Ortadoğu bölgesi ve Süryaniler için geçen yılı aratmayacak şekilde baş döndürücü hızla başladı. Kısa süre zarfında yıllara sığmayacak gelişmeler yaşandı. Bazı analist ve yazarlar ise 3. Dünya Savaşı’ndan bile söz ederken, uluslararası toplum yeni parametrelere ve gerçekliğe ayak uydurmaya, politika ve strateji geliştirmeye odaklandı. Zira, Ortadoğu’da yaşananlar hiçbir zaman bölgede kalmaz, sınırları aşar, ittifakları bozar ve yeni güçlerin yaşam alanı bulmasına olanak verir.

Yaşanan siyasi, askeri tektonik kırılmalar, özellikle İran’ın kaos ve belirsizliğe sürüklenmesi buna ek olarak siyasi çözümsüzlük, protesto gösterilerinin devamı ve İran Devrim Muhafızları'na bağlı elit Kudüs Gücü'nün Komutanı Kasım Süleymani'nin Bağdat havaalanında öldürülmesi, İran-ABD çatışmasının ülke toprakları üzerinden vücut bulması hem Iraklıları hem de daha ağır bir şekilde azınlık toplumlarını ve haliyle Süryanileri de olumsuz etkilemektedir. Bütün bunlarla eş zamanlı olarak, Irak Keldani Kilisesi Patriği Kardinal Louis Rafael Sako Irak’ta bütün Hristiyanlar için ortak yegane siyasi parti çağrısı yaptı. Ağır kriz döneminin yaşandığı ülkede, tartışma ve gelecek tasavvurundan bağımsız Kardinal Louis Sako’nun çağrısı önemli ve yaşananların da aciliyetini teslim eden bir hareket. Bugüne kadar ise, çağrıya herhangi bir geri bildirimin yapılmaması da ayrıca üzerinde tartışılacak bir konu.

Öte yandan, Ocak ayının ilk haftasında, beklenmedik bir şekilde gözaltına alınan Tur İzlo (Turabdin) bölgesinde bulunan Mor Yakup Manastırı Rahibi Aho, Arkah köyü muhtarı ve diğer Süryani’nin konusu bir anda hem Türkiye hem de Süryani halkı arasında gündem olmaya başladı. Ülke içinde ve diasporada yıllar sonra ilk defa Süryaniler bütün farklılıklarını, siyasi görüş ve ideolojilerini bir yana bırakarak, gözaltına alınan Süryani kişiler ve akabinde tutuklanan Rahip Aho’ya sahip çıktı.

Böylesi bir dayanışma, harekete geçme ve aktif şekilde adım atma en son Mor Gabriel Manastırı arazileri konusunda yaşanmıştı. Yaratılan baskı, ülke içinde desteğin gündem olması, ilk defa sosyal medyada Süryanileri ilgilendiren bir konunun trend listesine girmesi ve yapılan görüşmeler Rahip Aho’nun serbest kalmasını sağladı. Her ne kadar yaşananlar iki haftalık kısa bir döneme gelse de etkileri ve yankıları uzun bir süre devam edecek bir hadisedir.

Diğer taraftan, İstanbul Keldani Kilisesi Papazı Remzi Diril'in, Şırnak Beytüşşebap'a bağlı (Mehre) Kovankaya köyünde yaşayan babası ve annesi; 65 yaşındaki Hurmuz Diril ve 71 yaşındaki Şimoni Diril, 11 Ocak'tan beri kayıp ve akıbetleri belirsiz. Olayın nasıl, neden ve ne zaman yaşandığı dahi tam anlamıyla aydınlanmamışken, bölgede yaşlı çifte ne olduğu konusunda farklı senaryolar dolaşma ve kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Coğrafya ve elverişsiz hava şartlarına rağmen aile ve devlet güçleri, ara sıra, arama çalışmalarını sürdürürken, Beytüşşebap Savcılığı dosyaya gizlilik kararı aldı ve konu hakkında daha fazla bilgiye ulaşmayı imkansız hale getirdi.

Önce Tur İzlo bölgesinde yaşanan gözaltı ve Rahip Aho’nun tutuklanması ve daha sonra Kovankaya köyünde yaşlı Keldani çiftinin kaybolması ülke içinde ve diasporada yaşayan Süryanilerin tekrar gündeme taşınmasına vesile olurken, beraberinde önemli soruları da getirmektedir. Bölgede aktif olan güçlerin Süryani halkını tanıması ne derecededir? Bu yaşananlar Süryanileri bölgeden uzaklaştırmak ve korkutmak için mi? Süryani halkının varlığı kimleri rahatsız ediyor? Ve en önemlisi, Süryanilerin tepkisi ve ülke ile ilişkilerini nasıl etkileyecek?

Bütün bunların ötesinde, ülke ve diasporada bulunan Süryanilere, kurum-kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir. Yaşadıkları toplum ve ülkelerde Süryani halkının, tarihinin, özgün sosyo-kültürel ve dinsel yapının tanınması ve kabulü için, aktif bir pozisyon alınmalı ve Süryani halkını hedef alanlar ve tehditler bertaraf edilmelidir.

Eski düzenin yalpalandığı, mevcut siyasi, askeri yapıların yetersizliği ve farklı aktörlerin sahada mevcudiyeti gelecek dönemde de devam edecektir. Böylesi bir süreci ise Süryaniler en az zararla atlatacak potansiyele sahip olmalıdır.