Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin diasporadaki Hıristiyan-Süryani (Asuri-Arami-Keldani) göçmenlere yönelik yaptığı "ülkeye geri dönüş" çağrısı, sahada karşılık bulması için köklü reformlara ihtiyaç duyuyor. Araştırmacı gazetecilik ağı "Nirij" tarafından yayımlanan rapora göre, göçü tetikleyen kronik güvenlik sorunları, marjinalleştirme ve hukuk devleti eksikliği çözülmeden hükümet teşviklerinin somut bir sonuç vermesi mümkün görünmüyor.

Başbakan Zeydi, ABD ziyareti öncesinde yaptığı açıklamada, diasporadaki Hıristiyanlara Irak'a dönme ve yatırım yapma çağrısında bulunmuş, geri dönenlerin konut arsası dağıtım projelerine dahil edileceğini ve sağlık ile eğitim alanlarında yatırımların destekleneceğini vadetmişti.

"Sadece arsa vermek yetmez, haklar iade edilmeli"

Nirij raporuna konuşan Hıristiyan ruhaniler, aydınlar ve sivil aktivistler, hükümetin bu ilgisini olumlu bulsa da, hayat bulması için onlarca yıldır biriken sorunların çözülmesinin şart olduğunu vurguluyor.

Yapılan araştırma sonucu hazırlanan rapora göre öne çıkan acil talepler ise şunlar:

"Hukuksuz şekilde el konulan ve gasp edilen Hıristiyan mülklerinin derhal iade edilmesi. Hıristiyanlara ikincil vatandaş muamelesine son verilerek, devlet kurumlarında gerçek anlamda siyasi katılımın sağlanması. Devlet kurumlarına olan güvenin yeniden tesis edilmesi ve radikal tehditlere karşı kesin güvenlik garantisi."

"Nüfus 1.5 milyondan 250 bine geriledi"

Irak'taki kadim Hıristiyan varlığının uğradığı demografik erozyona da dikkat çekilen raporda, 2003 yılından önce 1.5 milyondan fazla olan Hıristiyan nüfusunun, kiliselere yönelik saldırılar ve özellikle 2014 yılında IŞİD’in Ninova Ovası’nı ele geçirmesiyle başlayan katliam ve sürgün süreçlerinin ardından bugün gayriresmi verilere göre 250 bin ila 300 bin arasına kadar gerilediği hatırlatıldı.

Konuya ilişkin rapora mülakat veren  Antakya Süryani Ortodoks Kilisesi Musul, Kerkük ve Kürdistan Metropoliti Mor Nikodimos Davut Şaraf, geri dönüş çağrılarından önce insanları ülkeden kaçmaya zorlayan temel nedenlerin ortadan kaldırılması gerektiğini belirtti. Metropolit Mor Nikodimos, Hıristiyan toplumunun taleplerine kulak tıkanmasının ve "tam yurttaşlık" hissiyatının eksikliğinin hâlâ en büyük küresel meydan okuma olduğunu ifade etti.

"Kalan Hıristiyanların şartları iyileştirilmeli"

Başbakan Zeydi’nin ABD ziyareti sırasında, Michigan’daki Keldani-Asuri-Süryani toplumu temsilcileriyle görüşmesini değerlendiren gözlemciler, bu görüşmenin Washington’a yönelik "dini çeşitliliğini koruyoruz" mesajı taşıdığını belirtiyor.

Öte yandan, birçok sivil toplum aktivistine göre diasporada yeni bir yaşam kuran ve yabancı vatandaşlıklar alan göçmenlerin, kitlesel olarak dönmesi kısa vadede gerçekçi değil. Aktivistler, hükümetin enerjisini öncelikle hâlâ Irak’ta kalmak için direnen Hıristiyanların yaşam koşullarını iyileştirmeye, onlara istihdam sağlamaya ve yasal güvenceler sunmaya harcaması gerektiğinin altını çiziyor.

Raporda varılan ortak sonuç ise "Hıristiyanların anayurda dönüşünün ancak ve ancak sivil, demokratik ve çoğulcu bir devlet yapısının inşasıyla mümkün olabileceğini" gösteriyor.